Qobustan. Qədim insanların ilk məskənləri

Qobustan Milli Tarix-Bədii Qoruğu — Bakıdan təxminən 60 km aralıda yerləşən unikal açıq səma altında muzeydir. Bu qorunan kompleks qədim insanların düşərgələrini, arxeoloji abidələri və məşhur petroqlifləri birləşdirir, bu da onu ölkənin ən mühüm tarix-mədəni muzey komplekslərindən birinə çevirir.

Əsas abidələr Böyükdaş, Kiçikdaş və Cingirdağ dağları rayonlarında cəmləşib. Burada yaşayış məskənlərinin izləri, qədim dəfnlər, mağaralar və hətta tarixdən əvvəlki kromlexin qalıqları aşkar edilib. Qoruğun sahəsi 500 hektardan çoxdur, statusu isə 1966-cı ildə təsbit olunub. Qobustanın əsas sərvəti — yaşı 5–20 min ilə çatan təxminən altı min qaya rəsmidir. Daşlarda ov, balıqçılıq, ritual rəqslər səhnələri, dəvə karvanları, qayıqlar və heyvan təsvirləri həkk olunub.

Ən qeyri-adi tapıntılar arasında — eramızın I əsrinə aid Roma legionerinin daşa həkk olunmuş yazısı (ən şərq qədim Roma yazısı sayılır), həmçinin məşhur "qavaldaş" — döyəcləndikdə ritmik səslər çıxaran daş-baraban var. Qoruğun yaxınlığında Azərbaycanın məşhur palçıq vulkanları da yerləşir.